Luški lugovi 10 godina čekaju da budu životinjsko carstvo

Priča oko izgranje zoološkog vrta u Beranama, odnosno CITES centra za prihvatanje zaštićenih vrsta životinja, ukazuje da su decenijama iz opštinskih i državnih institucija stizala prazna obećanja oko realizacije krupnih projekata na sjeveru države.

Za planirani zoološki vrt još ubijek nije postavljen ni kamen temeljac iako je prije desetak godina iz Vade plasirana vijest da će Evropska unija finansirati njegovu izgradnju.

Međutim, uvjeravanja da će se na desnoj obali Lima, na lokaciji Luški lugovi, graditi moderni zoološki vrt, jedini takve vrste u Crnoj Gori i da će se u njegovom sklopu graditi i CITES centar kao mjesto predviđeno za trenutno držanje i brigu o napuštenim, bolesnim i povrijeđenim životinjama, koje nisu u stanju da opstanu u divljini, kao i životinja koje su konfiskovane usled nelegalnog držanja u zarobljeništvu, nelegalnoj trgovini, uvozu, izvozu ili drugih razloga utvrđenih zakonom, nijesu realizovana ni do današnjih dana. Od svega obećanog dosad je relizovan samo međunarodni konkurs za idejno urbanističko-arhitektonsko rješenje Centra za prihvat životinja sa CITES liste i zoo-vrta sa pripadajućom kontakt zonom u Beranama.

Naime, prije tri godine tadašnje Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i urbanizma objavilo je rezultate međunarodnog konkursa i saopštilo da su pristigla ukupno 22 konkursna rada, a žiri je odlučio da prvu nagradu u iznosu od 20.000 eura dodijeli radu autora iz Kine: Zheming Yang, Jun Yin, Liuqing Yand, Wenfang Zhang, Pengfei Hu i Wenxuan Zhang. Konkurs se odnosio na pracelu poznatu kao Luški lugovi, veličine 5,8 hektara, koja se nalazi u okviru DUP-a "Desna obala Lima".

Zoo-vrt najavljivan kao turistička atrakcija

Iz Opštine Berane svih proteklih godina tvrdili su da će budući zoo-vrt biti od izuzetnog značaja za čitavi region i da će, uz upošljavanje brojnih radnika, predstavljati pravu turističku atrakciju.

– Ovaj kompleks će dodatno uposliti određeni broj naših sugrađana, što direktno, što indirektno i sam sebe će finansirati, jer to će biti jedini zoološki vrt na ovim prostorima koji će posjećivati, ne samo građani Crne Gore nego i Srbije i čitavog regiona. To je potvrda da se radi o izuzetno korisnom projektu koji će donijeti značajne benefite našoj opštini – navodili su iz lokalne uprave, uz konstataciju da će se zoološki vrt graditi u okviru programa "Tehnička pomoć za projekte Dunavske regije".

Iz lokalne uprave tada je rečeno da će se iz državnog ili iz opštinskog kapitalnog budžeta ubrzo obezbijediti sredstva za izradu Glavnog projekta za izgradnju budućeg CITES centra i zoo-vrta. Kazali su da se time, nakon dužeg vremena, stvaraju preduslovi za obezbjeđivanje sredstava za kompletnu investiciju vrijednu, po nekim proračunima, oko 20 miliona eura.

Iz lokalne uprave "Danu" su juče potvrdili da se još uvijek nije pristupilo izradi pomenutog glavnog projekta. Kazali su i da ne znaju kakva je dalja sudbina čitavog projekta.

– Svjesni smo da se radi o značajnom projektu, ne samo za Berane nego i za čitavu državu. Ali radi se o velikoj investiciji koja podrazumijeva obezbjeđivanje sredstva iz evropskih fondova. Nadamo se da će se u narednom periodu pronaći mogućnost da Berane dobiju jedan tako reprezentativan objekat – kazali su iz lokalne uprave.

Obrazloženje žirija za izabrano idejno rješenje

U obrazloženju žirija piše da je prostorni i programski koncept prvorangiranog rada autora iz Kine u potpunosti zadovoljio uslove i ravnomjerno aktivirao sve djelove na lokaciji desne obale Lima.

– Kreiran je novi identitet u prostoru u potpunosti kontekstualizovan na zadato okruženje koji daje nove ambijentalne vrijednosti urbanoj matrici grada. Prvonagrađeni rad ima posebnu vrijednost u dijelu tretmana prostora za boravak i smještaj jedinki kroz uvođenje vještačke prirodnosti koja simulira njihovo prirodno stanište. Zadovoljene su programske obaveze zadate konkursnim zadatkom, savremenim principima oblikovanja i materijalizacije, a funkcionalno su povezani traženi sadržaji – istaknuto je u odluci žirija, koji su činili tadašnji glavni državni arhitekta Vladan Stevović, prof. dr Vladan Đokić, prof. dr Duško Ćirović, predstavnik Inženjerske komore CG Nikola Novaković, glavna gradska arhitektica beranske opštine Sonja Simeunović Vuković i tadašnji menadžer Opštine Marko Lalević.

Podsjećamo, prije deset godina Agencija za zaštitu životne sredine sprovela je jednu vrstu monitoringa, posjetivši sve privatne zoološke vrtove u Crnoj Gori, kojih, kako su tada rekli, ukupno ima 14. Konstatovali su da se na teritoriji naše države trenutno nalaze neke autohtone vrste životinja, koje imaju vrijednost na svjetskom nivou i samim tim traže određenu vrstu zaštite.

– Berane imaju jedinstvenu priliku da postanu jedina destinacija u državi koja će posjedovati zoološki vrt većih kapaciteta – konstatovali su iz Vlade prije desetak godina, a iz lokalne uprave su ukazivali da će se izgradnjom zoološkog vrta i CITES centra u Beranama dati doprinos ispunjavanju obaveza prema Evropskoj uniji.

– Osnivanjem CITES centra u Beranama, Crna Gora dobija prvi takav centar, i tako se pridružuje svjetskoj zajednici država koje brinu o biodiverzitetu, radeći prvenstveno na suzbijanju nelegalne trgovine divljim životinjama i biljkama, kao i njihovim derivatima. Osnivanjem ovog centra dajemo i doprinos u ispunjavanju obaveza koje nam Evropska unija nameće, kroz poglavlje 27. Treba da se zna da će Opština Berane ovim projektom dati svoj pečat pri zatvaranju ovog veoma važnog, ali i zahtjevnog poglavlja za Crnu Goru – isticali su iz lokalne uprave, ali se deset godina kasnije nije ni krenulo u realizaciju zamišljenog, a hoće li i to je pitanje bez odgovora.