Iran u potpunom digitalnom mraku: Internet ugašen usred nasilnih protesta

Iran je u potpunom digitalnom mraku već nekoliko dana, nakon što su vlasti 8. januara 2026. godine uvele skoro totalnu blokadu interneta i mobilnih komunikacija širom zemlje kako bi ugušile masovne ukupno nacionalne proteste.

Ova odluka izolovala je više od 85 miliona ljudi od svijeta i ozbiljno ograničila mogućnost da se šire informacije o tome šta se zaista dešava na ulicama iranskih gradova, tvrde međunarodne organizacije za praćenje interneta i ljudska prava.

Protesti, koji su počeli krajem decembra 2025. kao izraz nezadovoljstva zbog ekonomske krize, inflacije i pogoršanog životnog standarda, brzo su se proširili i prerasli u širi pokret protiv režima. Umjesto da omogući komunikaciju i transparentnost, iranska vlada je odlučila da potpuno prekine pristup globalnom internetu i mobilnim mrežama, ostavljajući građane bez osnovne mogućnosti da kontaktiraju porodice, pristupaju informacijama ili organizuju mirne skupove putem digitalnih kanala.

Ovakav prekid komunikacija nije samo tehnička mjera – mnoge međunarodne organizacije navode da se blokada koristi kao sredstvo da se prikriju teška kršenja ljudskih prava. Prema izvještajima grupa za ljudska prava, internet blackout otežava provjeru informacija o rastućem broju žrtava i povrijeđenih među demonstrantima, dok vlasti pojačavaju represiju protiv učesnika protesta koristeći sigurnosne snage i snage Revolucionarne garde.

Vlasti: Mjere uvedene radi bezbjednosti i borbe protiv nereda

Iranske vlasti saopštile su da je privremena blokada interneta uvedena iz bezbjednosnih razloga, navodeći da su digitalne platforme korišćene za širenje dezinformacija, organizovanje nasilnih nereda i ugrožavanje javne bezbjednosti. Zvaničnici tvrde da protesti nisu u potpunosti spontani, već da su, kako navode, djelimično podstaknuti spoljnim faktorima i stranim obavještajnim službama koje, prema njihovim riječima, koriste društvene mreže za destabilizaciju zemlje.

Prema navodima iranskih institucija, mjere ograničavanja interneta su privremene i ciljane, te će biti ukinute čim se, kako ističu, uspostavi red i normalno funkcionisanje države. Vlasti naglašavaju da prioritet ostaje očuvanje javnog reda, sigurnosti građana i zaštita ključne infrastrukture, uključujući državne institucije i ekonomski sistem.

Iranska vlada odbacuje optužbe o sistematskom kršenju ljudskih prava i poručuje da su snage bezbjednosti reagovale u skladu sa zakonom, suočene sa, kako navode, nasilnim demonstracijama, napadima na javnu imovinu i ugrožavanjem života građana.

Iako internet gotovo u potpunosti ne funkcioniše, pojedini Iranci pokušavaju da koriste satelitske veze poput Starlinka kako bi ostali povezani sa svijetom, ali i te alternative trpe tehničke i političke prepreke jer vlasti ciljaju i te signale.

Blokada je izazvala duboku zabrinutost međunarodne zajednice. Ujedinjene nacije i Evropski parlament pozivaju iranske vlasti da odmah obnove pristup internetu, omoguće slobodu izražavanja i okončaju nasilje nad demonstrantima.

Ova kriza jasnije nego ikada prikazuje koliko je kontrola komunikacija postala alat represije protiv običnih ljudi, dok Iran ostaje praktično odsječen od globalnog digitalnog prostora u kritičnom trenutku svog društvenog previranja.