Ljubav preko žice: U UIKS-u prošle godine sklopljeno osam brakova

Da ljubav ne zna za granice, ali ni za bedeme, bodljikavu žicu ili bilo kakve prepreke, dokaz su i emotivne veze zatvorenika uprkos činjenici da se oboje nalaze iza rešetaka. Tako blizu, a tako daleko...

Iako se nalaze u objektima koji su blizu jedan drugom, zabranjeno im je da se gledaju čak i tokom redovnih svakodnevnih aktivnosti. Kada se sastanu, posjete su im vremenski ograničene, a broj sastanaka limitiran je na mjesečnom nivou. Budući da su telefoni strogo zabranjeni, zatvorenici pribjegavaju onom starom, maltene zaboravljenom načinu komunikacije, pa parovi preko pisama razmjenjuju emocije, prepričavaju dešavanja, kuju planove... Kako "Dan" saznaje, nekoliko parova iz spuškog zatvora redovno razmjenjuje pisma, često i naparfemisana, a njihove prepiske ne idu iz ruke u ruku, već se po pravilima iznose iz zatvora u poštu, a zatim se vraćaju iza bedema, u ćeliju.

Zatvorenici koji su u emotivnoj vezi imaju pravo na dvije posjete mjesečno. Osuđena lica mogu slobodno razmjenjivati pisma. Međutim, pritvorenicima ni to nije jednostavno, jer im za slanje pisama treba odobrenje suda. Ipak, ni to ih ne sprečava da vezu održavaju i na taj način. U situacijama kada je jedna osoba na odsluženju kazne zatvora, a druga u pritvoru, za posjete je takođe neophodna saglasnost sudije za istragu.

Iz Službe za odnose s javnošću Uprave za izvršenje krivičnih sankcija (UIKS) za "Dan" su objasnili proceduru po kojoj komuniciraju parovi u slučaju kada se oboje nalaze u zatvoru i kako su regulisane te posjete.

– U slučaju kada se oba partnera nalaze u Upravi za izvršenje krivičnih sankcija i imaju status zatvorenika, imaju pravo na posjetu bračnog ili vanbračnog partnera (partnera u zajednici života) dva puta mjesečno, u trajanju do dva časa. Takođe, zatvorenici mogu razmjenjivati pisma putem pisanih pošiljki, pri čemu se prijem i otpremanje pošiljki obavljaju preko Uprave, posredstvom Pošte. Kada je riječ o pritvorenim licima, komunikacija putem pisama moguća je isključivo uz prethodno odobrenje nadležnog sudije, koji vrši kontrolu i pregled pošte u skladu sa zakonom. U situaciji kada se jedan partner nalazi u zatvoru za duge kazne, a drugi u istražnom zatvoru, posjeta se može odobriti uz saglasnost nadležnog sudije, pri čemu lice koje izdržava kaznu može, po odobrenju, ostvariti posjetu u istražnom zatvoru – pojasnili su iz UIKS-a.

Zakon ne predviđa bračne posjete pritvorenicima

Iz UIKS-a pojašnjavaju da, u cilju poboljšanja položaja zatvorenika, održavanja odnosa sa članovima uže porodice i drugim licima, podsticanja učešća u ostvarivanju programa tretmana i reintegracije zatvorenika i jačanja odgovornosti i samopouzdanja, zatvorenik može ostvariti pogodnost posjete bez nadzora u posebnoj prostoriji. Napominju da navedena posjeta jeste pogodnost, a ne pravo zatvorenika.

– Shodno Pravilniku o bližem načinu izvršavanja pritvora, propisane su posjete pritvorenim licima koja se nalaze u Istražnom zatvoru Podgorica i Zatvoru Bijelo Polje. Gore pomenutim pravilnikom, kao ni Zakonikom o krivičnom postupku, nijesu predviđene bračne posjete pritvorenim licima. S tim u vezi, pritvoreno lice, po odobrenju sudije za istragu, može posjetiti supružnik ili lice sa kojim živi u trajnoj vanbračnoj zajednici, ili njegovi bliski srodnici. Lice koje rukovodi zatvorom, uz saglasnost sudije za istragu, određuje najmanje jedan dan u sedmici i vrijeme u tom danu kada će se obavljati posjeta pritvorenim licima. Posjete se obavljaju u posebnoj, za to namijenjenoj prostoriji, pod nadzorom službenika obezbjeđenja kojeg odredi lice koje rukovodi zatvorom. Posjeta traje trideset minuta, a sudija za istragu ili lice koje on odredi može odrediti i duže vrijeme posjete. Izuzetno, predsjednik suda koji je ovlašćen da vrši nadzor nad pritvorenim licima može dozvoliti vanrednu posjetu, kao i posjetu pritvorenim licima pod posebnim uslovima – navode iz UIKS-a.

Propisi o posjetama, kako osoba koje dolaze van zatvora, tako i u slučaju parova kada su oboje pritvoreni, određuju se Zakonom o izvršenju kazni zatvora, novčane kazne i mjera bezbjednosti, kao i Pravilnikom o kućnom redu u Upravi za izvršenje krivičnih sankcija.

– Shodno propisima, zatvorenici imaju pravo na redovne i porodične posjete, kao i mogućnost vanredne i posebne posjete. Zatvorenik ima pravo na porodičnu posjetu od strane bračnog ili vanbračnog partnera i djece jednom mjesečno u trajanju do tri časa. Posjete se realizuju u posebno namijenjim prostorijama i bez nadzora službenika obezbjeđenja. Kada je riječ o redovnim posjetama, zatvorenika mogu posjetiti članovi uže porodice, bračni ili vanbračni partner, djeca, roditelji, braća, sestre i tazbinski srodnik u prvom stepenu srodstva, koje je zatvorenik označio prilikom prijema na izdržavanje kazne, dva puta mjesečno, u trajanju do dva časa – navode iz Službe za odnose s javnošću UIKS- a.

Tokom prošle godine, u Upravi za izvršenje krivičnih sankcija zaključeno je osam brakova, od čega šest u zatvoru za duge kazne i po jedan u istražnom zatvoru i u bjelopoljskom zatvoru. Od ukupnog broja, jedan brak zaključen je između dva lica koja se nalaze u UIKS-u.

– Kada je riječ o zatvorenicima, pružaju im se jasne i detaljne informacije o proceduri za sklapanje braka, uključujući spisak potrebne dokumentacije koju je neophodno pribaviti. U daljem toku postupka, zatvorenik, u saradnji sa svojim braniocem i budućim bračnim partnerom, prikuplja traženu dokumentaciju. Po kompletiranju dokumentacije, ona se dostavlja matičnoj službi Opštine Danilovgrad, nakon čega nadležni organ te opštine ostvaruje zvaničnu komunikaciju sa Upravom za izvršenje krivičnih sankcija radi usaglašavanja i zakazivanja termina za sklapanje braka u prostorijama ustanove – pojašnjavaju iz UIKS-a.

Ceremonija sklapanja braka

Činu vjenčanja u zatvoru prisustvuju lica koja zaključuju brak, svjedoci, službenik Uprave zadužen za obezbjeđenje i, po potrebi, druga službena lica ustanove. Nakon sklapanja braka, bračni par ne može provoditi vrijeme zajedno tog dana, već bračni partner dolazi u narednu redovnu posjetu.

Tokom čitavog procesa, stručna lica Uprave pružaju zatvoreniku neophodnu administrativnu i savjetodavnu podršku, uključujući pomoć u razumijevanju procedure, prikupljanju dokumentacije, komunikaciji sa nadležnim opštinskim organima, kao i u koordinaciji svih koraka vezanih za realizaciju prava na sklapanje braka.

– Kada je riječ o licima koja se nalaze u pritvoru, sva potrebna odobrenja za organizovanje i realizaciju sklapanja braka izdaje nadležni sudija koji postupa u predmetu po kojem je pritvor određen, odnosno po kojem se lice nalazi u pritvoru. Sklapanju braka, osim lica koja zaključuju brak, prisustvuju još i matičar, odbornik lokalne skupštine i svjedoci, a ta lica prethodno moraju pribaviti saglasnost postupajućeg sudije. Cjelokupan postupak realizuje se u prostorijama istražnog zatvora, uz kontinuirani nadzor službenika obezbjeđenja. Nakon zaključenja braka, treća lica bez odlaganja napuštaju istražni zatvor – objašnjavaju iz UIKS-a.