Pet opština u novu godinu ušlo sa krizom vlasti

Dok iz Brisela i domaćih institucija svakodnevno stižu poruke o napretku u evropskim integracijama, uz zatvaranja pet poglavlja u pregovaračkom procesu sa EU krajem minule godine, Crna Gora se istovremeno suočava sa otvaranjem novih pet poglavlja unutrašnje političke prirode.

Na državnom nivou se nazire mogućnost ozbiljne političke krize izazvane sporom oko izgradnje postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u Botunu, u opštini Zeta, a na lokalnoj političkoj mapi zemlje otvara se čitav niz kriznih tačaka koje svjedoče o krhkosti vlasti i lomovima unutar vladajućih većina. Kriza vlasti trenutno je prisutna u pet crnogorskih opština — Podgorici, Baru, Pljevljima, Bijelom Polju i Žabljaku, pri čemu svaki od tih slučajeva ima vlastitu političku, institucionalnu ili programsko-koalicionu genezu. Podgorica u tom kontekstu zauzima posebno mjesto, ne samo kao glavni grad, već i kao politička tačka u kojoj se lokalni i državni nivoi vlasti gotovo u potpunosti preklapaju. Upravo je pitanje Botuna i izgradnje kolektora proizvelo istovjetnu liniju političkog sukoba — i u gradskoj upravi i u državnoj vlasti, čime je lokalni problem prerastao u faktor sa potencijalom da destabilizuje širi politički poredak. Nasuprot tome, krize u Baru, Pljevljima, Bijelom Polju i Žabljaku proističu iz različitih okolnosti: od narušenih koalicionih odnosa i političkih pregrupisavanja, preko personalnih i programskih razmimoilaženja, do dugotrajnog institucionalnog zastoja i gubitka funkcionalne većine. Upravo ta raznolikost uzroka ukazuje da nije riječ o izolovanim incidentima, već o dubljem strukturnom problemu lokalne vlasti u Crnoj Gori.

Prije nešto više od godinu dana, glavni grad je već prošao kroz ozbiljnu institucionalnu krizu, koja je rezultirala raspuštanjem tadašnje lokalne uprave i raspisivanjem prijevremenih lokalnih izbora. Tadašnja kriza imala je drugačiju političku pozadinu i drugačiju dinamiku u odnosu na aktuelnu situaciju. Današnja nestabilnost vlasti u Podgorici ne proizilazi iz istih razloga koji su doveli do pomenutih prijevremenih izbora, već je vezana za pitanje izgradnje kolektora u Botunu, koje je, kako je već naznačeno, postalo jedna od ključnih tačaka političkog razdora i na lokalnom i na državnom nivou. Upravo ta podudarnost čini aktuelni trenutak dodatno osjetljivim: isti politički spor koji opterećuje odnose unutar državne vlasti direktno se reflektuje i na funkcionisanje gradske uprave u Podgorici.

Podgorica i Bijelo Polje dio šireg političkog konteksta

Kriza vlasti u Podgorici i Bijelom Polju ne može se posmatrati samo kroz prizmu lokalnih političkih nesuglasica jer je dio šireg političkog konteksta, koji ima i implikacije na državnom nivou. Sporenja unutar vlasti u Podgorici dodatno su produbljena pitanjem Botuna, koje odavno prevazilazi okvire lokalnog problema glavnog grada ili Zete. To pitanje se i te kako reflektuje i na državni nivo, s obzirom na njegove moguće posljedice po evropski put Crne Gore, ali i po političku stabilnost aktuelne državne vlasti, uključujući i njenu buduću konfiguraciju ili redefinisanje.

S druge strane, situacija u Bijelom Polju otvara drugačiju, ali jednako kompleksnu dilemu. Bošnjačka stranka, koja dovodi u pitanje opstanak lokalne vlasti u toj opštini, istovremeno je dio državne vlasti zajedno sa partijama koje su u Bijelom Polju opozicija. To nameće ključno političko pitanje – da li Bošnjačka stranka može, ili želi, da prekomponuje vlast u Bijelom Polju sa onim političkim subjektima sa kojima već dijeli odgovornost na državnom nivou, ili će lokalni i državni interesi nastaviti da se razilaze.

Dodatnu dimenziju krizi dao je lider Demokratske narodne partije Milan Knežević, koji je najavio da će predsjedništvu partije predložiti povlačenje ne samo iz državne vlasti, već i iz lokalne vlasti u Podgorici. Takav potez, ukoliko bi bio potvrđen od partijskih organa, imao bi konkretne političke posljedice, jer bi podgorička lokalna vlast time ostala bez parlamentarne većine, čime bi se otvorilo pitanje njenog daljeg opstanka i stabilnosti. Time se Podgorica još jednom vraća u fokus kao politički barometar šireg političkog sistema.

Iako iz vladajuće koalicije u Baru tvrde da je stabilnost vlasti u toj primorskoj opštini neupitna, te da u tom smislu nema ni govora o krizi, iz opozicionih redova upozoravaju na ozbiljne poremećaje u funkcionisanju lokalne vlasti. Pitanje stabilnosti vlasti u gradu ispod Rumije otvoreno je nakon posljednjih dešavanja u lokalnom parlamentu, kada je tokom rasprave o budžetu Opštine Bar za 2026. godinu došlo je do javnog mimoilaženja između ključnih aktera lokalne vlasti, što je dodatno podgrijalo dilemu da li je riječ o političkoj krizi ili samo o nesuglasicama koje prate demokratske procese.

Iseljenička drama biće sve složenija što smo bliže EU: Mladi će masovno pakovati kofere

Tokom rasprave o usvajanju budžeta za 2026. godinu došlo je do nesuglasica između predsjednika Opštine Bar Dušana Raičevića (DPS) i predsjednika Skupštine opštine Branislava Nenezića (SD), čije su partije koalicioni partneri u lokalnoj vlasti. Nesporazum je nastao nakon završetka rasprave o budžetu, kada je predsjednik Opštine predložio da se odbornici izjasne i o dodatnim tačkama koje se odnose na infrastrukturne projekte. Na takav predlog reagovao je Nenezić, koji je ocijenio da Raičević ne poštuje Skupštinu opštine i njen rad i da se na takav način ne može voditi rasprava o budžetu. Poručio je da takav odnos neće tolerisati, čak i ako bi to značilo njegov posljednji dan na funkciji predsjednika Skupštine opštine Bar.

U Pljevljima najneizvjesnije

Spekulacije o krizi vlasti u pojedinim crnogorskim opštinama potvrđene su upravo na sjednicama na kojima je trebalo da se odlučuje o budžetima. Pored Bijelog Polja, politička nestabilnost je javno isplivala na površinu upravo u trenutku razmatranja budžeta, kada su nesuglasice među konstituentima vlasti postale javne i otvorene, i u Baru, Pljevljima i na Žabljaku.

U ta tri grada donošenje budžeta – ili njegovo neusvajanje – jasno je pokazalo da ne postoji visok stepen saglasja, niti političke "ljubavi" među partnerima koji čine lokalnu vlast. Iako su u Baru i na Žabljaku budžeti na kraju usvojeni, sam proces njihovog donošenja bio je opterećen kašnjenjima, nedostatkom kvoruma i političkim tenzijama, što ukazuje na krhke odnose unutar vladajućih struktura. Za razliku od te dvije opštine, u Pljevljima budžet nije usvojen, pa ostaje da se vidi da li će predsjednik te opštine posegnuti za odlukom o privremenom finansiranju. Pored tog, činjenica je i da je javnosti u mjesecima iza nas mogla da svjedoči miomoilažnju između konstituenata pljevaljske vlasti, što dodatno pojačava utisak da je kriza vlasti u toj opštini znatno ozbiljnija nego u Baru i na Žabljaku.

Odbornik opozicionih Demokrata Momčilo Leković tada je ocijenio da se pred očima javnosti odvija "raspad vladajuće koalicije u Baru". Ipak, nakon sjednice su i DPS i Socijaldemokrate saopštili da nema krize vlasti u Baru, što je potvrdio i sam Nenezić u intervjuu za "Vijesti".

Za razliku od Bara, gd‌je je budžet ipak usvojen, u Pljevljima do toga nije došlo. Sjednica nije imala ni kvorum potreban da se uopšte otvori rasprava o toj tački dnevnog reda, pa će Pljevlja, po svemu sudeći, ući u režim privremenog finansiranja.

Na sjednici su bila prisutna svega četiri odbornika vladajuće koalicije, što dodatno potvrđuje dubinu političke krize u toj opštini. Podsjetimo, opštinski odbori Pokreta Evropa sad i Demokrata ranije su uputili poziv Opštinskom odboru Nove srpske demokratije da se postojeća koalicija redefiniše i da se uspostave jasni principi njenog budućeg funkcionisanja. Prethodno je, sredinom februara prošle godine, aktuelnu pljevljsku vlast napustio Građanski pokret URA, spočitavajući joj neaktivnost i izostanak isporučivanja rezultata, a ocjenjujući je kao posadu bez kormilara.

U Bijelom Polju, kao i u slučaju Pljevalja, budžet za tekuću godinu nije usvojen, pa je predsjednik Opštine Predrag Smolović donio odluku o privremenom finansiranju. Politička kriza u toj opštini nastala je unutar vladajuće većine, između Bošnjačke stranke i Demokratske partije socijalista, koji su ključni konstituenti lokalne vlasti. Iz Bošnjačke stranke najavili su da će preispitati dalje funkcionisanje u aktuelnoj bjelopoljskoj vlasti, izražavajući nezadovoljstvo njenim dosadašnjim radom i načinom funkcionisanja. Kako su saopštili, na organima partije biće donesena odluka o njihovom narednom političkom potezu.

S druge strane, iz Opštinskog odbora Pokreta Evropa sad tvrde da se radi o političkom manevru. Odbornica PES-a Jelenka Andrić kazala je da je kriza vlasti u Bijelom Polju fingirana i da Bošnjačka stranka na ovaj način pokušava da ojača i poboljša svoju pregovaračku poziciju unutar vladajuće koalicije.

Na Žabljaku je budžet za ovu godinu ipak usvojen, ali je samoj sjednici Skupštine opštine prethodila višesatna neizvjesnost, budući da je njen početak kasnio čak osam sati zbog nedostatka kvoruma. Odbornici su se u skupštinskoj sali okupljali znatno sporije nego što je bilo planirano, pa je sjednica, umjesto u zakazano vrijeme, počela tek nakon što je obezbijeđen minimalan broj odbornika za odlučivanje. Ovakav scenario nije izuzetak, već nastavak problema koji su obilježili rad žabljačkog parlamenta i tokom prethodnog perioda. Naime, pojedine sjednice Skupštine opštine Žabljak bile su odlagane ili potpuno otkazivane upravo zbog nedostatka kvoruma, što je u javnosti otvorilo pitanje stabilnosti lokalne vlasti. Tokom 2025. godine često se govorilo o krizi vlasti u toj opštini, imajući u vidu otežano funkcionisanje parlamenta i nemogućnost da se u kontinuitetu donose ključne odluke. Iako je ovoga puta budžet usvojen, višesatno kašnjenje sjednice dodatno je potvrdilo da odnosi unutar lokalne vlasti nijesu u potpunosti stabilni i da Žabljak i dalje prati politička neizvjesnost kada je riječ o nesmetanom radu najvišeg zakonodavnog tijela na lokalnom nivou.