Taj trogodišnji period predstavlja prelomni trenutak u razumijevanju poplavnog rizika u zemlji, naročito u basenu Skadarskog jezera, koji je tada pretrpio najveće zabilježene vodostaje u savremenim mjerenjima.
Sve je počelo krajem decembra 2009. godine, kada su dugotrajne i obilne padavine dovele do naglog rasta vodostaja rijeka Morače, Zete, Bojane i njihovih pritoka. Skadarsko jezero počelo je da se izliva iz svojih prirodnih granica, a voda je prekrila poljoprivredna zemljišta i ugrozila naselja u priobalju. Početkom januara 2010. godine poplave su zahvatile široko područje Zetske ravnice i donjeg toka Bojane, a veliki broj domaćinstava bio je primoran na evakuaciju.
Tokom 2010. godine zabilježen je istorijski maksimum vodostaja Skadarskog jezera. Prema dostupnim hidrometrijskim podacima, nivo jezera dostigao je vrijednosti koje su premašile sve ranije registrovane granice, uz mjerenja koja se u različitim serijama kreću oko 10,4 metra nadmorske visine. To je dovelo do dugotrajnog zadržavanja vode na poplavljenim površinama, sa ozbiljnim posljedicama po poljoprivredu, infrastrukturu i lokalno stanovništvo.
Poplavni talas se nije završio 2010. godine. Tokom 2011. zabilježen je produženi period visokih vodostaja, uz nastavak obilnih padavina i spor oporavak terena. Skadarsko jezero je i te godine ostalo na izuzetno visokom nivou, a poplave su ponovo pogodile naselja i obradive površine. Upravo zbog kontinuiteta i intenziteta, period 2009–2011. se u stručnoj literaturi i izvještajima institucija označava kao najteži poplavni ciklus u Crnoj Gori u posljednjih nekoliko decenija.
Nakon tog perioda, Crna Gora nije imala poplave istog razmjera, ali su epizode visokih voda ostale česte. U 2012. i 2013. godini obilne kiše su ponovo dovele do porasta vodostaja u slivu Skadarskog jezera i lokalnih poplava, iako bez dostizanja rekordnih nivoa iz prethodnih godina. Posebno su bile pogođene poljoprivredne površine i niska priobalna područja.
U martu 2018. godine zabilježen je nagli porast vodostaja Skadarskog jezera, pri čemu je nivo vode u kratkom vremenskom periodu porastao za više desetina centimetara. Iako taj događaj nije imao razmjere katastrofe iz 2010. godine, pokazao je koliko brzo hidrometeorološki uslovi mogu dovesti do rizika od poplava, naročito u zimskim i ranoproljećnim mjesecima.
Slična situacija ponovila se i početkom 2021. godine, kada su obilne padavine dovele do izlivanja vode na poljoprivredna zemljišta i ugrožavanja pojedinih naselja u okolini Skadarskog jezera. I tada je izbjegnuta veća katastrofa, ali su nadležne službe upozoravale da su sistemi zaštite i dalje ograničenog kapaciteta.
Zajednički imenitelj svih ovih događaja je osjetljivost sliva Skadarskog jezera i crnogorskih rijeka na ekstremne padavine, ali i ograničeni kapacitet prirodnih i infrastrukturnih sistema za brzo odvođenje viška vode. Klimatske promjene, koje donose češće i intenzivnije kišne periode, dodatno povećavaju rizik od ponavljanja scenarija s početka prethodne decenije.
Poplave iz perioda 2009–2011. ostaju trajno upozorenje. One su pokazale da Crna Gora nije imuna na velike prirodne katastrofe i da se poplavni rizik ne može posmatrati kao izuzetak, već kao stalna prijetnja. Kasniji događaji, iako manjeg intenziteta, potvrđuju da problem nije nestao, već da se samo manifestuje u različitim oblicima i razmjerama.
Upravo zato, razumijevanje tog najtežeg perioda i njegovih posljedica ostaje ključno za svaku ozbiljnu raspravu o zaštiti od poplava, upravljanju vodama i prilagođavanju klimatskim promjenama u Crnoj Gori.
Poplave iz perioda 2009–2011. nijesu, međutim, bile prvi ozbiljan udar prirode na Crnu Goru. I ranije decenije bilježile su velike vodene talase koji su ostali upamćeni kao referentne tačke u istoriji upravljanja vodama, naročito u slivu Skadarskog jezera i većih rijeka.
Jedna od ranijih velikih poplava zabilježena je šezdesetih godina prošlog vijeka, posebno 1963. godine, kada su obilne padavine i nagli porast vodostaja zahvatili Podgoričko polje i dijelove Zetske ravnice. Iako tadašnja mjerenja nijesu bila standardizovana kao danas, u stručnoj literaturi se taj period navodi kao jedan od prvih ozbiljnih pokazatelja koliko je basen Skadarskog jezera osjetljiv na ekstremne hidrološke uslove.
Značajne poplave registrovane su i krajem sedamdesetih godina, naročito 1979., u godini kada je Crnu Goru pogodio razorni zemljotres. Uz seizmičke poremećaje, zemlja se suočila i sa izuzetno nepovoljnim vremenskim uslovima, koji su doveli do izlivanja rijeka i plavljenja nizijskih područja. U tom periodu dodatno je ukazano na ranjivost infrastrukture i nedovoljnu zaštitu od velikih voda.
Krajem devedesetih godina, posebno u periodu 1999. i 2000., zabilježeni su novi poplavni talasi u slivu Morače, Zete i Bojane. Tadašnje poplave nijesu imale razmjere katastrofe iz 2010. godine, ali su izazvale značajne štete u poljoprivredi i saobraćaju i potvrdile da se ciklusi visokih voda ponavljaju u razmacima od nekoliko decenija.
Upravo ta istorijska linija pokazuje da poplave u Crnoj Gori nijesu izuzetak, već dio dugoročnog obrasca. Period 2009–2011. bio je najteži i najvidljiviji, ali je nastao na temelju ranijih iskustava koja nijesu uvijek bila sistemski obrađena niti iskorišćena za dugoročnu zaštitu.
Zbog toga se savremeni poplavni rizik ne može posmatrati kao nova pojava. On je nastavak problema koji traje decenijama, a čiji su razmjeri, usljed klimatskih promjena i sve češćih ekstremnih padavina, danas samo izraženiji i potencijalno opasniji nego ranije.
