On smatra da glavni uzrok gušenja stanovništva u danima inverzije nijesu gasovite emisije sa visokih izvora, već suspendovane čestice (PM10 i PM2.5) koje potiču sa deponija pepela, lokalnih ložišta i iz saobraćaja. Vikašinović tvrdi da je ekološka rekonstrukcija TE Pljevlja promašena investicija i da je, umjesto neophodne izgradnje nove deponije i novog sistema za transport pepela i šljake, u izgradnju postrojenja za sumpor-dioksid (SO2) i azot-oksid (NOx) uloženo 70 miliona eura, a još 80 miliona izgubljeno je zbog zastoja u radu Termoelektrane.
Vukašinović ističe da u Pljevljima postoje brojni zagađivači – industrija, lokalne kotlarnice i ložišta, kao i drumski saobraćaj, naročito kamionski.
– Do enormnog zagađenja dolazi kada se nad gradom formira temperaturna inverzija. Noću tlo brzo gubi toplotu i hladi vazduh iznad sebe. Hladniji i teži vazduh ostaje pri tlu. Iznad njega se zadržava topliji vazduh, koji djeluje kao poklopac i onemogućava vertikalnu cirkulaciju. Mirni vremenski uslovi bez vjetra dodatno stabilizuju ovaj sloj. Zbog toga su temperature u dolinama često niže nego iznad inverznog sloja, pa se javlja mraz u dolinama dok je na višim predjelima sunčano. Ako dani inverzije traju duži period, zagađujuće materije koncentrišu se u zatvorenom prostoru i njihova koncentracija naglo raste, jer nema vertikalne cirkulacije – objašnjava Vukašinović.
Da nema inverznog sloja, kako dodaje, topli vazduh sa zagađujućim materijama dizao bi se naviše i raspršivao, čime bi koncentracije opadale.
– Tek uklanjanjem inverzije, usljed vjetra, ponovo se uspostavlja vertikalna cirkulacija i zagađujuće materije se razređuju. Vrh dimnjaka TE Pljevlja nalazi se iznad inverznog sloja, zbog čega se zagađujuće materije iz toplog vazduha normalno dižu i ne vraćaju se nazad u grad. Zbog toga TE Pljevlja nema gotovo nikakav direktan uticaj na grad koji se nalazi pod inverznim slojem. Da se inverzni sloj kojim slučajem formira iznad vrha dimnjaka, koncentracije bi porasle i nekoliko stotina puta, što bi predstavljalo katastrofu, jer su emisije Termoelektrane višestruko veće od svih ostalih zagađivača zajedno – istakao je Vukašinović.
On naglašava da glavni uzrok gušenja stanovništva u danima inverzije nijesu gasovite emisije sa visokih izvora, već suspendovane čestice (PM10 i PM2.5) koje potiču sa deponija pepela, lokalnih ložišta i iz saobraćaja i koje ostaju zarobljene u prizemnom sloju vazduha.
– Još prije 20 godina urađena je studija opravdanosti ekološke sanacije TE Pljevlja, uz pomoć japanskih stručnjaka angažovanih od strane Svjetske banke. Studija je pokazala da emisije NOx i SO2 iz dimnjaka nemaju uticaj na sam grad, već se njihovo dejstvo osjeća tek na udaljenosti od oko sedam kilometara vazdušne linije. Zaključeno je da postrojenja za SO2 i NOx nijesu neophodna, te da je potrebno uraditi studiju prekograničnog uticaja. Takva studija je kasnije urađena od strane firme iz Slovenije i potvrdila je da taj uticaj nije toliki da bi se ova postrojenja gradila, naročito imajući u vidu da je radni vijek Termoelektrane pri kraju. S druge strane, u istoj studiji je nedvosmisleno zaključeno da je pod hitno potrebno rekonstruisati elektrofiltere, izgraditi novu deponiju i novi sistem za transport pepela i šljake, jer su oni najveći zagađivači i imaju najveći negativni uticaj na životnu sredinu u gradu i prigradskim naseljima, posebno u Kominima. Elektrofilteri su uspješno rekonstruisani 2010. godine, ali po pitanju deponije i sistema za transport pepela do danas nije urađeno ništa. To predstavlja pravu ekološku bombu – upozorava Vukašinović.
Umjesto toga, kako dodaje bivši direktor u TE, donijeta je odluka da se grade postrojenja za SO2 i NOx i rashladni toranj, bez, kako cijeni, stvarne potrebe.
– Na to je potrošeno više od 70 miliona eura, a dodatno je izgubljeno oko 80 miliona eura zbog zastoja u radu Termoelektrane. Ekološka situacija u Pljevljima se zbog tih radova nije popravila ni za jotu. Toplifikacija, koja je jedini pravi spas za Pljevlja, realizuje se na potpuno pogrešan način – bez studije izvodljivosti i bez cjelovitog projekta. Kako je mogao biti dimenzionisan cjevovod ako nema cjelokupnog projekta – pita Vukašinović.
Prema njegovim riječima, Pljevlja će nastaviti da se guše ko zna do kada.
– Ovakva prilika za sistemsko rješavanje problema zagađenja javlja se jednom u nekoliko decenija. Ona je protraćena pogrešnim prioritetima, dok će posljedice snositi građani Pljevalja. Uloženi su milioni, a ništa se suštinski neće popraviti. Nažalost, ova prilika je otišla u nepovrat. Postrojenja za NOx i SO2 nijesu priključena, ali ekološke prilike u Pljevljima neće se nimalo popraviti ni poslije priključenja – tvrdi Vukašinović.
