Postupak kralja Nikole veoma je povrijedio srbijanske radikale, a naredna tajanstvena bombaška zavjera protiv Nikole, za koju je smatrao da su je podstakle srbijanske političke agencije, još više je produbila jaz između Nikole i Petra. Situacija se smirila tek kada je došlo do svakako nenasilnog saveza dvije države, zahvaljujući činjenici da su 29. februara 1909. godine Turska i Srbija priznale aneksiju Bosne i Hercegovine od strane Austrije, a Crna Gora, koja je snažno protestvovala protiv aneksije, nije imala izbora već da se povinuje sudbini.
U svojim pjesmama kralj Nikola je veličao nacionalnu ideju i rad na nacionalnom uzdizanju. Njegova djela – "Pjesnik i vila", "Balkanska carica", "Knez Arvanit" i "Potonji Abenseraž" – mogu se porediti sa bilo kojim od uzbudljivih remek-djela srpske književnosti, a njegova patriotska pjesma "Onamo 'namo" postala je srpska nacionalna himna. Mnogo srećnija od njegovih odnosa sa Srbijom bila su nastojanja kralja Nikole da svoju poziciju kao evropski vladar ojača putem porodičnih ženidbenih veza sa vladajućim i kneževskim kućama. Od njegova tri sina, najstariji, prestolonasljednik, princ Danilo, oženio se 27. jula 1899. vojvotkinjom Jutom (sada Milicom) Meklenburg; od njegovih šest kćerki, princeza Milica udala se za ruskog Velikog vojvodu Petra Nikolajevića; princeza Stana za Velikog vojvodu Nikolaja Nikolajevića; princeza Jelena za italijanskoga kralja Viktora Emanuela III; a princeza Ana za Franca Jozefa Batenberga, svesrdnog pobornika sila Antante koji sada živi u Švajcarskoj.
Godine 1910, saglasno proglasu Skupštine (ili crnogorskog parlamenta), Knjaževina je proglašena Kraljevinom. Kralj Nikola prvi je vladar kod Srba koji je bio na prestolu pola vijeka. Jubilarna proslava pedesetogodišnjice njegove vladavine organizovana je 28, 29. i 30. avgusta 1910. godine. Zvanice iz svih krajeva Evrope došle su na proslavu, a bili su prisutni predstavnici svih slovenskih zemalja.
Predstavnik ruskog cara bio je Veliki vojvoda Nikolaj Nikolajevič koji je, u pratnji ruske flote, došao da čestita svome tastu. Ovom prilikom car je kralju Nikoli dodijelio titulu feldmaršala ruske vojske, odličje koje je od stranih ličnosti prethodno dodijeljeno jedino Velikom vojvodi Velingtonu. Kralj Srbije proglasio ga je počasnim generalom srpske vojske. Engleska, francuska, italijanska i austrijska flota takođe su stigle da bi ukazale poštovanje Kralju. Nažalost, događaji koji su uslijedili poslije proslave spriječili su štampanje spomenice u kojoj bi se izrazilo poštovanje Evrope prema starom suverenu i njegovoj zemlji. Upravo na dan proslave (15/28 avgusta 1910) Knjaževina Crna Gora je proglašena za Kraljevinu.
Neki površni umovi pitali su se šta znači taj događaj. Vidjeli su u njemu separatističke tendencije; jer postoji druga srpska država, naime, Srbija. Nijesu bili svjesni činjenice da je nova Kraljevina bila samo ponovno oživljavanje stare; zaboravili su da Crna Gora ima pravo na taj status na osnovu i njene istorijske tradicije i zasluga njenog naroda. Proglašenje Kraljevine bilo je odmah pozdravljeno i priznato od svih evropskih vladara. Kralj Džordž V među prvima je uputio svoje čestitke, a potom predsjednik Francuske Republike (M. Fallières), rumunski kralj Karlo, srpski kralj Petar, belgijski kralj Albert, italijanski kralj Viktor Emanuel i ruski car.
PRIPREMIO: MILADIN VELjKOVIĆ
(NASTAVIĆE SE)
