Do oružanih sukoba na teritoriji na kojoj su se obije strane trudile da povuku liniju razgraničenja dolazilo je, kako u Štajerskoj, tako još više u Koruškoj, sve do druge polovine 1919, ali to su više bili sukobi snaga dovedenih sa strane nego lokalnog stanovništva koje nije pokazivalo preveliku borbenost. U Štajerskoj je primirje zaključeno između 10. i 12. januara, a samo je napad njemačkih koruških (!) snaga na Sobotu pokušao da ga poremeti. Borbe u Koruškoj su sa prekidima trajale do sredine 1919. kada je mirovna konferencija odlučila da se pitanje razgraničenja riješi plebiscitom.
U Prekomurju većina stanovništva (slovenačkog, njemačkog i mađarskog) nije bila sklona radikalnim promjenama. Mađari su odbili napad snaga Narodnog vijeća, pomognut naoružanim grupama lokalnih Hrvata i Slovenaca 24. novembra 1918, kao i nekoliko ranijih slabijih pokušaja. Privremeno uspješniji bio je samovoljni upad kapetana Jurišića koji je sa svojim snagama 26. decembra uspio da zauzme Donju Lendavu i Mursku Sobotu, ali je i on 9. januara 1919. istjeran. Poslije toga Prekomurje je (uprkos osmodnevnoj samostalnoj sovjetskoj republici) ostalo pod mađarskom vlašću do 12. avgusta 1919. kada je predato Kraljevini SHS po odluci konferencije mira. Kao i u drugim slučajevima kad je konferencija mira određivala granicu, radilo se o političkoj odluci – lokalno stanovništvo ni za šta nije pitano.
Uz Kosovo i Metohiju oblast sa najvećim procentom manjinskog nejužnoslovenskog življa, bila je teritorija Bačke, Banata i Baranje. Povući pravednu granicu na tom prostoru, bilo je još manje u domenu mogućeg nego u drugim krajevima. Situacija je bila otežana vrlo šarolikim i vrlo izmiješanim stanovništvom koje je dijelilo različite političke simpatije i težnje. Južnoslovensko stanovništvo bilo je u manjini, a ni ono u cjelosti nije bilo ubijeđeni pristalica ujedinjenja sa Srbijom.
Ono što pada u oči na prvi pogled je miran način na koji je izvršeno priključenje Vojvodine Jugoslaviji – koji se time vrlo razlikuje od načina priključenja manjinskih krajeva na jugu, ili stanja na onome što su postale granice Slovenije prema Austriji i Mađarskoj, ili Međumurja. Za ovo treba prije svega zahvaliti tzv. Beogradskom primirju koje je 13. novembra 1918. sklopljeno između revolucionarne Karoljijeve mađarske vlade i srpskih i antantinih snaga. Ono je predviđalo vojnu okupaciju do linije Moriš-Subotica-Baja-Pečuj. Primirje je predviđalo povlačenje mađarskih oružanih snaga s tog prostora, ali ostanak mađarskih civilnih vlasti. Faktička okupacija južne Ugarske počela je, međutim, još prije potpisivanja Beogradskog primirja.
Još početkom novembra 1918. stvoreno je Srpski narodni odbor u Novom Sadu, koji će biti nosilac srpskih težnji za ujedinjenjem sa Srbijom. Nekoliko dana ranije, 25. oktobra u Budimpešti osnovano je Mađarsko narodno vijeće, a 31. oktobra njegov šef, grof Mihalj Karolji postao je premijer. Mađarska vlada, i Srpski narodni odbor inicirali su stvaranja narodnih vijeća po mjestima u unutrašnjosti – s oprečnim cilljevima: mađarska narodna vijeća (u kojima je vlada željela da okupi pripadnike svih naroda) je trebalo da se bore za očuvanje integriteta Mađarske koja je 18. novembra proglašena republikom (pošto je Austrija to već učinila šest dana ranije), dok su srpska narodna vijeća trebala da pripreme preuzimanje vlasti i ujedinjenje sa Srbijom. Na taj način su udareni temelji srpsko-mađarskog dvovlašća. […]
PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ
(NASTAVIĆE SE)
