Što se tiče razgraničenja između srpske i bugarske kneževine, ono je sa dosta nelagodnosti po srpsku stranu izvršeno tokom 1879, kada je došlo do povlačenja srpske vojske iz kulskog i trnskog kraja. Iste godine su uspostavljeni i zvanični diplomatski odnosi.
Iako su odnosi između dvaju južnoslovenskih kneževina pokazivali određenu dozu korektnosti, srpski vladajući krugovi nijesu prestajali da strahuju od mogućeg stvaranja Velike Bugarske. Takvo osjećanje je posebno bilo zastupljeno kod kneza Milana (kralja od 1882), zbog čega se još čvršće vezivao za Austrougarsku. Prevrat izvršen od strane bugarskog kneza Aleksandra Batenberga aprila 1881. dodatno je pojačao ta strahovanja. Svega dva mjeseca kasnije, Srbija je sklopila Tajnu konvenciju sa Austrougarskom, kojom je obezbijedila diplomatsku podršku za proširenje svoje teritorije prema jugu. Približavanje Beču imalo je posljedice na promjenu odnosa sa Rusijom, koja je pak bila zaštitnica Bugarske. Samim tim, rastao je i srpsko-bugarski antagonizam, dok su odnosi dodatno pogoršani poslije Timočke bune 1883. i prebacivanja dijela njenih vođa u Bugarsku, budući da Sofija nije sprečavala njihov rad. Bugarska je već sledeće godina tražila ispravku granice na Timoku kod Bregova, jer je rijeka promijenila svoj tok, što je dovelo do prekida diplomatskih odnosa. Poslije toga, odnose su dodatno pogoršale vijesti o bugarskim propagandnim težnjama u Makedoniji kao i pripremama za ujedinjenje sa Istočnom Rumelijom, što se i dogodilo septembra 1885. ("Plovdivski prevrat"). Uvidjevši da se velike sile neće protiviti ovom činu, Srbija je 2. novembra 1885. objavila rat Bugarskoj, pod izgovorom da su time prekršene odredbe Berlinskog kongresa i da je došlo do poremećaja ravnoteže na Balkanu. U kratkotrajnom ratu Srbija je bila poražena, ali je intervencijom Austrougarske Bugarska pristala na primirje. Mir je potpisan februara 1886. u Bukureštu, kojim je uspostavljeno stanje prije otpočinjanja neprijateljstava.
Ubrzo po završetku rata dolazi do nagle promjene u srpsko-bugarskim odnosima. Poslije prevrata u Bugarskoj i abdikacije kneza Aleksandra Batenberga, čime je istisnut ruski uticaj iz Bugarske, oktobra 1886. je došlo do obnove diplomatskih odnosa između dvaju zemalja. I pored toga, međusobni odnosi nijesu mogli da se "ustale", već su se konstantno mijenjali, u zavisnosti od događaja na unutrašnjem planu. Tako su abdikacija kralja Milana 1889. i dolazak radikala na vlast izazvali nepovjerenje u Sofiji, dok njihovim padom 1895. ponovo dolazi do poboljšanja odnosa.
U međuvremenu, nezavisno od zvaničnih odnosa, obije kneževine su imale svoju politiku u odnosu na Makedoniju, smatrajući je srpskom, odnosno bugarskom zemljom. U Srbiji su smatrali da će Bugarska poslije ujedinjenja svoju pažnju usmjeriti na sledeću etapu svog nacionalnog programa – Makedoniju, čime je postojala opasnost presijecanja puta srpskog širenja u pravcu Soluna. Ta strahovanja nijesu bila bez osnova, budući da je ostvarenje "sanstefanskih granica" postalo ideal bugarske spoljne politike. Zbog toga je i Beograd odlučio da aktivira svoju nacionalnu politiku na jugu. Godine 1886. u srpskoj prestonici je osnovano društvo "Sveti Sava", sa zadatkom izdavanja publikacija o srpskom karakteru Makedonije i podsticanja razmišljanja javnosti u tom pravcu.
PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ
(NASTAVIĆE SE)
