Knjigu poznatog srpskog istoričara dr Bojana B. Dimitrijevića "Kisindžer u Beogradu: Henri Kisindžer, Tito i Jugoslavija u Hladnom ratu i ratovima 1990-ih", već smo koristili na ovom mjestu. Na podlozi nje, imali smo priliku da se upoznamo sa ulogom "kontroverznog džina svjetske diplomatije", kako su nazivali Kisindžera, u organizaciji posjete Ričarda Niksona Beogradu, a isto tako da sagledamo i njegovu poziciju tokom Titove posjete SAD-u 1971. godine. Zahvaljujući ovoj knjizi, naše čitaoce smo, isto tako, upoznali i sa Kisindžerovom posjetom Beogradu, 4. novembra 1974, koju je on imao u svojstvu državnog sekretara SAD-a. Ovog puta, iz Dimitrijevićeve knjige, sa značajnim skraćenjem, prenijećemo poglavlje koje govori o susretu dvojice predsjednika, Josipa Broza Tita i Džeralda Forda u avgustu 1975. godine, i ulozi Kisindžera u tome. Napominjemo i to da smo gotovo sve fotografije, kojima je ilustrovan feljton, takođe preuzeli iz pomenute knjige.
Džerald Ford bio je 38. predsjednik SAD-a, koji je na tom mjestu 1974. naslijedio Ričarda Niksona nakon njegove ostavke zbog afere Votergejt. Ostao je upamćen "kao jedini predsjednik SAD-a koji je služio a da nije bio izabran ni kao potpredsjednik, ni kao predsjednik".
Knjigu "Kisindžer u Beogradu: Henri Kisindžer, Tito i Jugoslavija u Hladnom ratu i ratovima 1990-ih", objavio je 2023. godine Institut za savremenu istoriju iz Beograda, čiji je Dimitrijević zamjenik direktora, a koristimo je uz njegovo i odobrenje izdavača.
Dr Bojan B. Dimitrijević, naučni savjetnik, rođen je 1968. godine u Beogradu. Diplomirao je 1994. godine, a magistrirao 1997. godine na beogradskom Filozofskom fakultetu. Takođe je magistrirao na Srednjeevropskom univerzitetu u Budimpešti. Doktorirao je na novosadskom Univerzitetu 2004. godine, a završio je i visoki kurs reforme sistema bezbjednosti na Univerzitetu u Bradfordu 2006. Objavio je samostalno ili u koatorstvu oko 80 monografija i preko 140 naučnih radova iz savremene vojne istorije ovog prostora. U periodu 2003 — 2012. godine bio je: savjetnik ministra odbrane, savjetnik ministra spoljnih poslova za NATO, savjetnik predsjednika Republike Srbije za odbranu/vojna pitanja, kao i pomoćnik ministra odbrane za ljudske resurse i odbornik skupštine grada Beograda.
***
Znatno kasnije poslije dolaska iz Beograda, Henri Kisindžer je uputio memorandum predsjedniku Džeraldu Fordu 10. januara 1975. godine. Osnovna tema tog materijala je odgovor predsjedniku Josipu Brozu Titu, upućen 10. avgusta 1974. godine, koji afirmiše predsjednikovu posvećenost za dalje unapređenje američko-jugoslovenskih odnosa. Tito je proslijedio poziv Fordu da posjeti Jugoslaviju. Pošto je ukazao na "kiparsku" izjavu Tita iz septembra 1974, i problem koji je ona proizvela u odnosima dvije države, Kisindžer nastavlja: "Tokom moje posjete Beogradu 4. novembra, imao sam prijateljsku i detaljnu diskusiju sa Titom i ostalim vodećim članovima jugoslovenske Vlade." Kisindžer je istakao da se diskutovalo o pristupu prema Kipru, ali i potrebi da se o određenim stavovima konsultuju dvije vlade međusobno, a ne da dolazi do nesporazuma kroz govore i štampu. "Ja mislim da je ova stvar shvaćena i lijepo prihvaćena. Kao rezultat na ove pozitivne tonove konsultacija u Jugoslaviji, vjerujem da bi bilo prihvatljivo da predsjednik odgovori na Titova pitanja."[...]
PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ
(NASTAVIĆE SE)
