Na saradnju sa Bugarima je računao i knez Miloš Obrenović, zbog čega je tokom svoje prve vladavine (1815–1839) pomagao njihove težnje za oslobođenjem i nacionalnim preporodom. To se posebno ogledalo na polju kulture, odnosno štampanju bugarskih knjiga u štamparijama u Beogradu i Kragujevcu. Time je knez Miloš stekao veliku popularnost u Bugarskoj, koja je dodatno pojačana dobijanjem autonomije 1829/1830. i pripajanjem šest nahija Srbiji 1833. godine.
Srpsko-bugarske veze su intenzivirane za vrijeme ustavobranitelja, dok je Bugarska zauzela značajno mjesto u spoljnopolitičkim planovima srpske kneževine. Tako je ministar unutrašnjih djela Ilija Garašanin 1844. u "Načertaniju", svom programu srpske državne politike, pažnju posvetio i Bugarima. Garašanin je smatrao da će Srbija pridobijanjem Bugara za saradnju obezbijediti saveznika u daljoj borbi za oslobođenje od Turaka. Da bi se to postiglo trebalo im je pružiti stalnu i metodičnu pomoć.
Na taj način bi došlo i do jačanja srpskog uticaja među bugarskim stanovništvom, nauštrb ruskog, što je Garašanin smatrao imperativom. Što se tiče pomoći, ona je trebalo da se sastoji u otvaranju srpskih škola u Bugarskoj i stipendiranja Bugara u Srbiji, školovanju bugarskih sveštenika u Srbiji, štampanju bugarskih knjiga i propagiranju srpsko-bugarskog prijateljstva preko povjerljivih ljudi. Veći broj ovih zamisli ostvaren je tokom narednih nekoliko godina. Ipak, pasivnost zvanične Srbije u odnosu na ustanak stanovništva Vidinskog sandžaka 1850. uticala je na pad njenog prestiža, posebno u krajevima uz srpsku granicu. Srbija je svoju neutralnost, usljed složene međunarodne situacije i izbijanja Krimskog rata 1853, zadržala i u narednom periodu, te je s tim u vezi početkom iste godine odbila bugarske delegate koji su namjeravali da u Trnovu i vidinskom kraju podignu ustanak.
Međutim, situacija se mijenja 60-ih godina XIX vijeka nakon ponovnog dolaska kneza Mihaila na vlast (1860–1868), koji je nastavio da sprovodi politiku svog oca, nastojavši da obrazuje jedinstveni front balkanskih zemalja za borbu protiv Osmanskog carstva. Razmišljanja u tom pravcu bilo je i u Bugarskoj, zbog čega je u vrijeme vladavine kneza Mihaila došlo do vrhunca srpsko-bugarske saradnje. Već 1861. u Beogradu se obreo Georgi Sava Rakovski, osnivač bugarskog nacionalno-revolucionarnog pokreta, radi pregovora sa srpskom vladom. On je tom prilikom predstavio svoj "Plan za oslobođenje Bugarske", prema kome je u Srbiji trebalo obrazovati jedan bugarski puk od hiljadu ljudi, koji bi poslužio kao osnova za formiranje znatno veće vojske, kad se ovaj nađe na bugarskoj teritoriji. Srpska vlada se složila sa tim planom, pa je Rakovski 1862. osnovao u Beogradu "Privremenu bugarsku vladu", a na proljeće iste godine i prvu dobrovoljačku jedinicu – Prvu bugarsku legiju, koja je dostigla broj od 600 ljudi. Istovremeno, otpočelo je i izlaženje lista ''Dunavski lebeda'', preko koga je sprovođena propaganda u Bugarskoj. "Legionari" su ubrzo imali i prvo vatreno krštenje, učestvujući u srpsko-turskom sukobu 1862. oko beogradske tvrđave. Incident je riješen diplomatskim putem, pri čemu se jedna od odredbi odnosila na rasturanje dobrovoljačkih jedinica. Na taj način je došlo do raspuštanja bugarske Legije, čime je bilo onemogućeno planirano podizanje ustanka u Bugarskoj.
PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ
(NASTAVIĆE SE)
